Chi tiết tin - Xã Hải Lăng

Di tích Địa điểm Phường Sắn được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định số 707/QĐ-UB ngày 12/7/1996 của UBND tỉnh Quảng Trị, di tích thuộc địa phận thôn Phú Hưng, xã Hải Lăng, cách quốc lộ 1A khoảng 2km về phía tây.

Di tích Địa điểm Phường Sắn còn được gọi là Dũng sĩ Phường Sắn là nơi ghi dấu sự chiến đấu anh dũng, kiên cường của lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Trị và du kích xã Hải Phú, huyện Hải Lăng trong kháng chiến chống Mỹ. Tại đây, ngày 6/7/1964 các chiến sĩ Phường Sắn đã chặn đánh và làm thất bại nhiều đợt tấn công của quân đội Mỹ - VNCH, mở đầu phong trào “Đồng khởi” ở vùng đồng bằng Quảng Trị.

Sau những thắng lợi của phong trào diệt ác, phá kềm, phá ấp chiến lược phát triển mạnh mẽ, đều khắp trong tỉnh buộc địch phải lui về phòng thủ ở các địa bàn trọng điểm đã tạo điều kiện cho phong trào ở nông thôn, đồng bằng nổi dậy “Đồng khởi”. Phát huy những thắng lợi trước đó, năm 1964, Tỉnh uỷ Quảng Trị đã chủ trương cần phải mở rộng cuộc đồng khởi mạnh mẽ để phá thế kìm kẹp của địch, phá ấp chiến lược, giành quyền làm chủ ở vùng nông thôn và đồng bằng. Kế hoạch này tập trung vào 4 điểm chủ yếu là Mai Đàn (Cam Lộ), Kiên Phước (Triệu Phong), Thượng Nguyên và Phường Sắn (Hải Lăng). Trong đó, địa bàn Phường Sắn xã Hải Phú là điểm trọng yếu, bởi đây là địa bàn giáp ranh - nơi được chọn làm bàn đạp để quân ta tiến về xây dựng phong trào, cài cắm cơ sở ở các xã vùng đồng bằng Hải Lăng.

Ngày 4/7/1964, bản mệnh lệnh của Thường vụ Tỉnh uỷ “phát động quần chúng phá thế kìm kẹp giành lại nông thôn đồng bằng” và lời kêu gọi “Hãy sẵn sàng hy sinh tất cả, giành thắng lợi lớn nhất” được truyền đến các huyện, xã trong tỉnh. 21 giờ ngày 5/7/1964, tại xóm Phường Sắn, 6 chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang tỉnh với 2 du kích xã Hải Phú do đồng chí Lê Văn Hoan - Phó Bí thư Huyện uỷ dẫn đầu cùng với du kích xã Hải Phú phát động quần chúng đứng lên tổ chức một cuộc mít tinh rầm rộ. Chỉ trong vòng một thời gian ngắn, lực lượng của ta đã bắt một số tên tề nguỵ trong thôn, phát động quần chúng nhân dân nổi dậy phá ấp chiến lược. Đến 4 giờ ngày 6/7/1964, ta đã làm chủ được địa bàn, ấp chiến lược Phường Sắn với hàng rào dây kẽm gai dày đặc bị phá huỷ.

Lo sợ trước sự lan rộng của phong trào đồng khởi, sáng ngày 6/7/1964, quân đội VNCH đã huy động một lực lượng lớn gồm một tiểu đoàn lính bộ binh, một đại đội bảo an, một trung đội nghĩa quân có 05 xe bọc thép M113 từ nhiều hướng tiến công nhằm tái chiếm Phường Sắn. Khoảng 8 giờ sáng, cuộc chiến bắt đầu diễn ra, lực lượng của ta gồm 8 chiến sĩ đã tận dụng lợi thế địa hình, chủ động bố trí thành ba tổ để chặn đánh các mũi tiến công của đối phương. Khi quân địch tiến đến gần trận địa, các chiến sĩ đã bất ngờ nổ súng tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch, thu được 06 súng Cacbin M2 cùng nhiều đạn dược. Đến trưa, nhận được quân tiếp viện, địch mở nhiều đợt tấn công khác vào trận địa của ta. Các chiến sĩ Phường Sắn vẫn kiên cường bám trụ, dựa vào bờ khe, chân ruộng để chiến đấu quyết liệt đến viên đạn cuối cùng. Đến cuối ngày, khi đạn dược cạn kiệt và bị bao vây từ nhiều phía, các chiến sĩ vẫn kiên quyết chiến đấu, quyết không đầu hàng. Bảy chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, chỉ còn đồng chí Phạm Cao thoát khỏi vòng vây ra ngoài. Kết thúc trận chiến đấu, các chiến sĩ Phường Sắn đã tiêu diệt 64 tên địch và làm bị thương nhiều tên khác, trong đó có tên đại uý chỉ huy; làm thất bại cuộc phản kích quy mô lớn của đối phương, cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng trên toàn tỉnh.

Chiến thắng Phường Sắn đã tạo tiếng vang lớn, cổ vũ mạnh mẽ phong trào nổi dậy phá ấp chiến lược, giành quyền làm chủ ở các địa phương khác. Sau trận chiến đấu này nhiều nơi trong toàn tỉnh đã dấy lên phong trào đấu tranh vũ trang giành quyền làm chủ; riêng huyện Hải Lăng quân ta đã làm chủ hoàn toàn 28 thôn, 19 xóm, của 13 xã; thành lập được ban cán sự ở 22 thôn, 495 thanh niên tham gia lực lượng cán bộ chính trị và vũ trang.

Đây là chiến công đầu của phong trào chiến tranh du kích. Những tấm gương sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng của các chiến sĩ Phường Sắn mãi mãi được khắc sâu trong trang sử vàng truyền thống của quê hương và trong lòng nhân dân.

Để tỏ lòng tri ân và tưởng nhớ những tấm gương chiến đấu quả cảm vì nước quên mình của các dũng sĩ Phường Sắn, năm 1988 chính quyền địa phương cùng với nhân dân Phường Sắn đã dựng bia tưởng niệm; di tích lịch sử Địa điểm Phường Sắn đã nâng cấp, tôn tạo vào năm 2023.

Di tích lịch sử Địa điểm Phường Sắn trở thành nơi giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.